Dünya’nın en büyük üçüncü ve Asya’nın en büyük ekonomisine sahip olan Çin, uluslararası ticarette çok önemli bir konuma sahiptir. Çin’in ihracat rakamları 2001-2019 arasında 9 kattan fazla artmıştır. Türkiye’nin Çin’den yaptığı ithalatlar ise 19 kattan fazla artış göstermiştir.1
2019 senesinde Türkiye’nin en fazla ithalat yaptığı üçüncü ülke olan Çin her sene olduğu gibi tüm ülkeyi kapsayan Yeni Yıl kutlaması bu sene 12.02.2021 tarihine denk gelmektedir. Çin Yeni Yılı her sene 21.01-20.02 tarihleri arasında kutlanmaktadır. Bu kutlamalar sadece Çin’de değil ayrıca Çinlilerin yoğun olarak yaşadığı Tayvan, Tayland, Singapur vb. ülkelerde kutlanmaktadır. Buna ek olarak Çinliler yoğun olarak yaşadığı bölgelerde de kutlamalara rastlanabilir. Buna örnek olarak Londra ve New York’ta ki kutlamalar gösterebilir.
Peki, Çin Yeni Yıl Kutlamaları ile navlun fiyatları arasında ki ilişki nedir?
Tüm ülkeyi ve başka ülkeleri/bölgeleri de kapsayan bu kutlamanın süresi 15 gündür. 15 gün boyunca tatilde olan Çin’de her hangi bir yükleme yapılamamaktadır. Kutlamalar şirketlerin ithalatlarını öne çekmesine sebep olmaktadır. Bu yüzden Kasım aylarında başlayan fiyat artışları ile birlikte geçmiş dönemlerde 2 katına kadar çıkan fiyat artışları gözlemlenmiştir.
Çin menşeli ürünlere artan talep ve Çin Yeni Yıl Festivali faktörlerinden dolayı bu dönemde armatörler donanım sorunu yaşıyor. 2021’de ise Covid-19’a bağlı olarak sıra dışı bir olay yaşandı.
Deniz navlun fiyatları tamı tamamına 4 kat arttı. Salgın ile beraber şirketlerin aklında soru işaretleri oluştu. Salgına bağlı olarak yaşanabilecek sorunları göz önünde bulundurarak, şirketler tedarik sorunu yaşamamak için ihtiyaçlarından çok daha fazla sipariş vermek istedi. Özellikle virüsün mutasyona uğraması da çok etkili oldu. Başka bir faktör ise salgının neden olduğu personel sorunlarıydı. Bu şartlar çerçevesinde armatörler mevcut kapasitelerini aşırı fiyatlar ile satışa sunmaya başladı. Yükselen fiyatlar ülkemize özel bir durum değildi, tüm dünya’yı etkilemişti.
Yüksek fiyatların etkisi ne olur?
Navlun fiyatların artması ile birlikte şirketlerin maliyetleri artmaktadır. Maliyetlerin artmasını şirket 2 şekilde değerlendirebilir. Birinci seçenek şirketin oluşan ekstra maliyetleri alıcılara yansıtmamasıdır. İkinci seçenek ise maliyetlerin fiyatlara yansıtılmasıdır.
Eğer şirket ekstra maliyetlere yansıtmaz ise bu durumda şirketin karlılığı düşecektir ve buna bağlı olarak ödenecek vergiler düşecektir.
Şirket sattığı malın fiyatını arttırır ise alıcının cebinden daha fazla para çıkacaktır. Ayrıca çıkan fiyatlar talebin düşmesine neden olabilir. Yüksek fiyatlar sadece satın alma yapan şirketler için sorun teşkil etmemektedir. Fiyatlar şirketi, devleti ve alıcıları da etkilemektedir.
Bunlara ek olarak bazı şirketlerin bu ortamda yükleme yapmayı tercih etmemesi stoklarda sorunlara sebep olabiliyor. Satın alınan malın değeri düşük ise şirketler yüksek navlun fiyatlarından dolayı yükleme yapmak istemiyor, çünkü birim maliyetleri katlanılmaz oluyor.
Bu sektörde yıllarca edindiğimiz tecrübelere dayanarak, normal şartlarda festival’den sonra fiyatların kademeli olarak normal seviyelere gerilemesini beklemekteyiz. Ancak bu seneye özel oluşan aşırı rakamların yol açtığı ertelenen ithalatlar, festival sonrasında bir yığılmaya neden olabilir. Navlun fiyatlarının normal seviyelere gerilemesi bu sene daha uzun sürebilir.
1Bu kat sayıları mal değeri üzerinden hesaplanmıştır.Kaynakça: https://ticaret.gov.tr/data/5f3b925713b876ea88e4c9c4/%C3%87%C4%B0N%20%C3%BClke%20profili.pdf
https://tr.euronews.com/2020/06/18/2020-nin-en-guclu-ulkeleri-listesi-aciklandi
